Większość początkujących ogrodników uważa, że sezon na sadzenie zaczyna się i kończy wiosną. Tymczasem doświadczeni pasjonaci wiedzą doskonale, że wrzesień i październik to w ogrodzie tzw. „druga wiosna”. Jesienne sadzenie ma mnóstwo zalet, jednak pod warunkiem, że wiemy, co posadzić wczesną jesienią, a z czym lepiej poczekać do pierwszych przymrozków.
Jeśli zastanawiasz się, jak zaplanować jesienne prace, ten poradnik rozwieje Twoje wątpliwości.
Dlaczego jesień to dla wielu roślin lepszy czas na sadzenie niż wiosna?
Zanim przejdziemy do konkretów, warto zrozumieć, dlaczego rośliny tak dobrze przyjmują się o tej porze roku. Wiosną gleba często jest jeszcze zimna, a roślina od razu po posadzeniu musi inwestować energię w rozwój liści i kwiatów, co przy wiosennych suszach bywa bardzo obciążające.
Jesienią sytuacja jest odwrotna:
- Gleba jest wciąż nagrzana po lecie, co stymuluje korzenie do szybkiego wzrostu.
- Dni są chłodniejsze, a słońce słabsze, dzięki czemu woda tak szybko nie paruje z liści (zmniejsza się transpiracja).
- Częstsze opady deszczu ułatwiają utrzymanie wilgotności, co zwalnia nas z ciągłego biegania z konewką.
- Roślina nie skupia się na tworzeniu liści – całą swoją energię pakuje w zbudowanie silnego systemu korzeniowego przed zimą.
Przejdźmy zatem do podziału na miesiące.
Co musisz posadzić i wysiać już we wrześniu?
Wrzesień to miesiąc przejściowy. Wciąż bywa bardzo ciepło, ale noce robią się chłodne. W tym czasie skupiamy się na roślinach, które potrzebują dłuższego czasu na ukorzenienie się przed nadejściem mrozów.
1. Iglaki i rośliny zimozielone
Zastanawiasz się, kiedy posadzić tuje na żywopłot, świerki, bukszpany czy rododendrony? Wrzesień to ostateczny dzwonek! Dlaczego? Rośliny zimozielone nie zapadają w głęboki sen zimowy i przez cały rok (nawet pod śniegiem) wyparowują wodę z igieł i liści. Muszą zdążyć mocno wrosnąć w ziemię, aby zimą móc z niej pobierać wilgoć. Sadzone zbyt późno, w październiku czy listopadzie, są narażone na tzw. suszę fizjologiczną – uschną, zanim nadejdzie wiosna.
2. Nowy trawnik
Zarówno siew z ręki, jak i rozkładanie trawnika z rolki najlepiej zaplanować na wrzesień. Nasiona traw kiełkują rewelacyjnie w nagrzanej ziemi i przy porannej rosie, a brak upałów gwarantuje, że młoda, delikatna trawka nie zostanie wypalona przez słońce.
3. Warzywa na szybki, jesienny zbiór
Puste grządki po pomidorach czy ogórkach warto zagospodarować. Do połowy września możesz śmiało wysiewać rzodkiewkę, szpinak, roszponkę, rukolę i wczesne odmiany sałat. Urosną błyskawicznie i dostarczą witamin w październiku.
4. Rozsada truskawek
Wrzesień to idealny czas na zakładanie nowego truskawnika. Sadzonki zdążą się świetnie ukorzenić i już w przyszłym roku obficie zaowocują. Alternatywnie można postawić na malinotruskawki.
5. Narcyzy i korony cesarskie
Z większością cebulek czekamy do października, ale narcyzy i szachownice to wyjątki. Ich cebule potrzebują więcej czasu na wytworzenie korzeni, dlatego wrzesień to dla nich optymalny termin.
Z czym zdecydowanie lepiej poczekać do października?
Październik to czas, w którym przyroda zaczyna zapadać w sen. Z drzew spadają liście, a soki wędrują do korzeni. To sygnał, że możemy sadzić gatunki odporne na mróz oraz te sprzedawane bez doniczek.
1. Drzewa i krzewy owocowe z tzw. “gołym korzeniem”
Jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie czy maliny – jeśli kupujesz je wykopane prosto z ziemi (bez doniczki), musisz poczekać do października. Dlaczego? Szkółkarze mogą wykopać te rośliny dopiero wtedy, gdy wejdą one w stan spoczynku i zaczną zrzucać liście. Sadzenie ich w tym bezlistnym stanie gwarantuje niemal 100% przyjęcia się na wiosnę.
2. Róże z gołym korzeniem
Zasada jest dokładnie ta sama, co przy drzewach owocowych. Październik i początek listopada to czas na sadzenie krzewów róż. Pamiętaj tylko, aby po posadzeniu usypać wokół pędów kopczyk z ziemi – ochroni on miejsce szczepienia przed mrozem.
3. Większość wiosennych kwiatów cebulowych
Kiedy sadzić tulipany, szafirki, krokusy, przebiśniegi i hiacynty? Najlepiej w październiku. Jeśli posadzisz je w ciepłym wrześniu, mogą paść ofiarą chorób grzybowych (grzyby lubią ciepłą i wilgotną glebę) lub… wykiełkować przed zimą, co narazi je na przemarznięcie. Październikowy chłód to dla nich sygnał do budowy korzeni, a nie pędów.
4. Czosnek ozimy
To jedno z najpopularniejszych jesiennych warzyw. Czosnek (np. popularną odmianę Harnaś) sadzimy w drugiej połowie października, a czasem nawet w listopadzie. Jeśli zrobisz to we wrześniu, szybko wypuści szczypior, który zostanie ścięty przez pierwszy mróz, co osłabi całą roślinę.
Jakie rośliny można bezpiecznie sadzić przez całą jesień?
Czy są rośliny, które “wybaczają” błędy w kalendarzu? Oczywiście!
- Rośliny kupowane w doniczkach (z zamkniętym systemem korzeniowym): Drzewa, krzewy i byliny ozdobne, które rosną w doniczkach i mają w pełni uformowaną bryłę korzeniową, możesz sadzić od wczesnej wiosny aż do momentu, gdy ziemia zamarznie na kość. Wrzesień i październik są dla nich równie dobre.
- Podział starych bylin: Piwonie, funkie (hosty), liliowce czy floksy można dzielić i przesadzać od końca sierpnia aż do połowy października.
- Rośliny na wrzosowisko i jesienne dekoracje: Wrzosy, chryzantemy, kapusty ozdobne – można sadzić i aranżować w pojemnikach oraz na rabatach przez całe te dwa miesiące.
O czym nie możesz zapomnieć, sadząc rośliny jesienią? 3 żelazne zasady
Niezależnie od tego, czy sadzisz we wrześniu, czy w październiku, pamiętaj o kilku rygorystycznych zasadach jesiennego ogrodnictwa:
- Odłóż nawozy azotowe na półkę! Jesienią pod żadnym pozorem nie nawozimy roślin azotem (to budulec, który zmusza roślinę do wzrostu młodych, wiotkich pędów, które zginą zimą). Jeśli musisz, użyj kompostu lub specjalnych nawozów jesiennych (bogatych w potas i fosfor, które wzmacniają korzenie i uodparniają na mróz).
- Podlewaj obficie po posadzeniu. To, że jest chłodniej, nie znaczy, że ziemia w głębszych warstwach jest mokra. Każda nowo posadzona roślina wymaga solidnego “zalania” korzeni wodą, by ziemia dokładnie je otuliła (pozbywamy się w ten sposób pustych przestrzeni powietrznych).
- Ściółkuj i chroń. Zabezpiecz ziemię wokół nowych nasadzeń grubą warstwą kory sosnowej, zrębków lub liści. Ściółka zadziała jak kołderka – uchroni korzenie przed gwałtownymi spadkami temperatur i zatrzyma wilgoć w glebie.
Podsumowanie
Jesienny kalendarz sadzenia można sprowadzić do jednej, złotej zasady: wrzesień to czas na iglaki, zieleń zimozieloną i trawniki, a październik to miesiąc krzewów i drzew z gołym korzeniem, cebul i czosnku. Trzymanie się tego harmonogramu sprawi, że gdy tylko zejdą pierwsze wiosenne śniegi, Twój ogród wystartuje z podwójną siłą, a Ty zaoszczędzisz mnóstwo czasu, nerwów i… pieniędzy na nieprzyjęte sadzonki.
A Wy? Macie już zaplanowane jesienne zakupy roślinne, czy sadzenie zostawiacie zazwyczaj na wiosnę? Dajcie znać w komentarzach!
